III Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Jazz XXI” | 21-22.10.2026
Słowo wstępne | Program | Koncert | Abstrakty | Prelegenci
Katedra Jazzu Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie organizuje w dniach 21-22 października 2026 r. III Międzynarodową Konferencję Naukową „Jazz XXI”. Zapraszamy na sesje naukowe, koncert, a także wystawę towarzyszącą.
Wstęp na wszystkie wydarzenia wolny.
Koordynacja:
dr Marcin Banaszek, dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP
Partner Konferencji:
Miasto Kraków
Słowo wstępne
Szanowni Państwo,
Tegoroczna Międzynarodowa Konferencja Naukowa JAZZ XXI stanowi kontynuację dwóch wcześniejszych edycji, które odbyły się w latach 2018 i 2022. Podczas tych ważnych dla naszego środowiska jazzowego spotkań mieliśmy zaszczyt gościć liczne grono wybitnych przedstawicieli krajowych i zagranicznych ośrodków akademickich. Ich znaczący wkład merytoryczny znalazł odzwierciedlenie w dwóch publikacjach pokonferencyjnych dokumentujących dorobek obu wydarzeń.
W ujęciu historycznym nie sposób postrzegać jazzu wyłącznie jako fenomenu muzycznego, bowiem gatunek ten od początku pozostaje głęboko zakorzeniony nie tylko w sferze społecznej i kulturowej, lecz także w uwarunkowaniach technologiczno-komercyjnych. Zjawisko to ze szczególną wyrazistością ujawnia się we współczesnych realiach, w których powszechny dostęp do różnorodnych środków komunikacji i przekazu informacji sprzyja swoistej demokratyzacji procesów twórczych, a zarazem ich bezprecedensowej ekspansji i różnicowaniu.
Procesom tym towarzyszą jednak również zjawiska budzące uzasadnione wątpliwości. Niepodlegająca skutecznej weryfikacji globalna komunikacja może bowiem sprzyjać relatywizacji, a niekiedy także deprecjacji jakości artystycznej, która ustępuje miejsca masowej produkcji treści o charakterze komercyjnym. W konsekwencji tradycyjnie rozumiany autorytet bywa wypierany przez kreowane na potrzeby rynku konsumpcyjnego osoby czy zjawiska, których znaczenie wynika raczej z dążenia do rozgłosu i popularności niż z rzeczywistej wartości artystycznej.
Jestem głęboko przekonany, że wymiana poglądów i koncepcji, a także dyskusja nad nowymi zjawiskami w obszarze twórczości, wykonawstwa, stylistyki i dydaktyki muzycznej mogą stworzyć przestrzeń do pogłębionej refleksji nad współczesnym obliczem jazzu. Refleksja ta może prowadzić zarówno do syntetycznego ujęcia jego aktualnej kondycji w sferze kultury, jak i do próby określenia jego statusu ontologicznego.
W tym miejscu pragnę wyrazić szczególne podziękowania Sekretarzowi Konferencji, dr. Marcinowi Banaszkowi, za ogromne zaangażowanie oraz nieocenioną pomoc w koordynacji działań organizacyjnych. Jego wsparcie i wkład w przygotowanie konferencji w znaczący sposób przyczyniły się do pomyślnej organizacji tego przedsięwzięcia.
Życzę Państwu, aby udział w tegorocznej Konferencji JAZZ XXI był źródłem inspiracji, nowych idei oraz twórczych poszukiwań, a prezentowane podczas niej zagadnienia stały się impulsem do dalszego rozwoju naukowego i artystycznego. Mam nadzieję, że konferencja przyczyni się do pogłębienia wiedzy na temat współczesnego oblicza jazzu oraz jego miejsca i znaczenia w kulturze XXI wieku.
dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP
Kierownik Katedry Jazzu
Program konferencji
Języki konferencji: polski i angielski
DZIEŃ 1 KONFERENCJI
środa 21 października 2026
Sala Kameralna
ul. św. Tomasza 43
9:00-9:45 rejestracja uczestników
9:45–10:20 powitanie uczestników, otwarcie konferencji i wykład inauguracyjny
dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP (Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie:
Andrzej Trzaskowski – rewizja kontekstualna / Andrzej Trzaskowski – A Contextual Reappraisal
10:20–10:30 dyskusja
10:30–10:40 przerwa kawowa
SESJA 1
10:40–11:10
dr hab. Wojciech Fedkowicz | prowadzenie
dr Mateusz Brzostowski (Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu:
Dynamika i artykulacja jako elementy języka wykonawczego w grze na zestawie perkusyjnym / Dynamics and Articulation as Elements of the Performance Language in Drum Set Playing
11:10–11:25 dyskusja
11:25–11:40 przerwa kawowa
SESJA 2
11:40–12:20
dr Karol Ślusarski | prowadzenie
dr hab. Marek Batorski, prof. UKEN (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie)
Jazz a brzmienie malarskiej formy – wybrane przykłady transpozycji harmonicznych, brzmieniowych i kolorystycznych w malarstwie współczesnym / Jazz and the Sound of Painterly Form: Selected Examples of Harmonic, Sonic, and Coloristic Transpositions in Contemporary Painting
dr hab. Leszek Wiśniowski (Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie)
Wiersz i improwizacja. Modele syntezy tekstu i muzyki w polskim jazzie XX i XXI wieku / Poetry and Improvisation: Models of Text–Music Synthesis in 20th- and 21st-Century Polish Jazz
12:20–12:35 dyskusja
12:35–12:50 przerwa kawowa
SESJA 3
12:50–13:30
dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP | prowadzenie
prof. dr hab. Mariusz Bogdanowicz (Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie)
Wydziały i kierunki jazzowe na wyższych uczelniach jako ośrodki integrujące współczesne polskie środowisko jazzowe / Jazz Programs in Higher Education as Hubs Connecting Poland’s Jazz Scene
mgr Maksymilian Wilk
Czynniki determinujące wykonawstwo muzyka jazzowego. Wyniki badań jakościowych na podstawie wywiadów z muzykami jazzowymi / Factors Determining the Performance of Jazz Musicians: Results of a Qualitative Study Based on Interviews with Jazz Musicians
13:30–13:45 dyskusja
14:00–15:00 przerwa obiadowa
15:00–15:10 prezentacja filmu promocyjnego
SESJA 4
15:10–15:50
dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP | prowadzenie
Prof. Pavel Wlosok (Western Carolina University)
Modern Audio Mixing Techniques for a 21st-Century Independent Musician / Nowoczesne techniki miksu w samodzielnej produkcji muzycznej
15:50–16:05 dyskusja
16:05–16:20 przerwa kawowa
SESJA 5
16:20–16:40
dr hab. Leszek Wiśniowski | prowadzenie
prof. Jamie Baum (Manhattan School of Music)
Hubert Laws – Why Has He Been the Most Emulated Jazz Flutist? / Hubert Laws – dlaczego jest najczęściej naśladowanym flecistą jazzowym?
16:40–16:55 dyskusja
16:55–17:00 podsumowanie pierwszego dnia obrad
18:30–19:30 kolacja
20:00-21:30 koncert
DZIEŃ 2 KONFERENCJI
czwartek 22 października 2026
Sala Kameralna
ul. św. Tomasza 43
9:45–9:50 Otwarcie drugiego dnia konferencji
9:50–10:00 prezentacja filmu promocyjnego
SESJA 6
10:00–10:40
dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP | prowadzenie
dr hab. Tomasz Pruchnicki (Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu)
Pentatoniki – w poszukiwaniu inspiracji / Pentatonics: In Search of Inspiration
10:40–10:55 dyskusja
10:55–11:10 przerwa kawowa
SESJA 7
11:10–11:50
dr Karol Ślusarski | prowadzenie
dr Marcin Banaszek (Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie)
Gdy kwinta i pryma są wspólne. Złożenia dwóch trójdźwięków jako źródło pięciodźwiękowych współbrzmień w pianistyce jazzowej / When the Fifth and Root Are Shared. Combining Two Triads as a Source of Five-Note Chord Voicings in Jazz Piano
dr Paweł Palcowski (Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie)
Rotacja pentatonik w improwizacji – kadencja II-V-I i wybrane turnaroundy / Pentatonic Rotation in Improvisation – The II–V–I Progression and Selected Turnarounds
11:50–12:05 dyskusja
12:05–12:20 przerwa kawowa
SESJA 8
12:20–13:00
dr Marcin Banaszek | prowadzenie
dr Andrzej Mądro (Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie / The Krzysztof Penderecki Academy of Music in Kraków)
Out of the Grid – modulacje metrum i tempa w muzyce Tigrana Hamasyana / Out of the Grid – Metric and Tempo Modulations in the Music of Tigran Hamasyan
dr Karol Ślusarski (Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie)
Orkiestry jazzowe w XXI wieku – stylistyka oraz techniki kompozytorskie / Jazz Orchestras in the 21st Century: Styles and Compositional Techniques
13:00–13:15 dyskusja
13:15–13:30 podsumowanie i zamknięcie konferencji
13:45–14:45 obiad
Koncert
środa 21 października 2026, 20:00
Sala Koncertowa
ul. św. Tomasza 43
The Conference Band:
Marcin Ślusarczyk saksofon altowy, prowadzenie
Tomasz Kudyk trąbka / flugelhorn
Jamie Baum flet
Leszek “HeFi” Wiśniowski flet
Tomasz Pruchnicki – saksofon tenorowy
Pavel Wlosok – fortepian
Filip Hornik – kontrabas
Mateusz Brzostowski – perkusja
Wystawa towarzysząca
Common Structure
Obrazy Marka Batorskiego
Konferencji towarzyszy wystawa obrazów Marka Batorskiego pt. Common Structure, prezentowana w foyer Budynku Głównego AMKP przy ul. św. Tomasza 43.
ABSTRAKTY
chronologicznie
dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP, Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Referat: Andrzej Trzaskowski – rewizja kontekstualna
Andrzej Trzaskowski – pianista, kompozytor, aranżer, dyrygent, muzykolog, publicysta, krytyk muzyczny, pedagog, lider wielu znaczących zespołów, jazzman. Jedna z najwybitniejszych postaci polskiego jazzu, obecny na scenie krajowej i zagranicznej przez bez mała 50 lat. Bezsprzecznie uznawany za pioniera polskiej awangardy jazzowej, nowatora w zakresie formy i brzmienia. Twórca o dogłębnym przygotowaniu zawodowym, erudycji i dyscyplinie intelektualnej, posiadający rozległą wiedzę kompozytorską, pozwalającą mu wypowiadać się wysublimowanym, heterogenicznym językiem zarówno w sferze jazzu, jak i muzyki baletowej, orkiestrowej, kameralnej, filmowej i teatralnej.
Prezentacja jego znamiennej i wielopłaszczyznowej twórczości, ujętej w kontekście aktualnych nurtów i trendów obecnych we współczesnej muzyce jazzowej, stanowić może istotne źródło inspiracji dla dalszego rozwoju tej formy sztuki. Materiał źródłowy wykładu stanowić będą liczne przykłady notacji muzycznej, zawierające różnorodne techniki kompozytorskie oraz sposoby aranżacji, pochodzące z niepublikowanych dotąd partytur artysty.
dr Mateusz Brzostowski, Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu
Referat: Dynamika i artykulacja jako elementy języka wykonawczego w grze na zestawie perkusyjnym
Wykład poświęcony jest roli dynamiki i artykulacji w kształtowaniu indywidualnego języka wykonawczego perkusisty. Przyjęto założenie, że parametry te wykraczają poza wymiar techniczny i rytmiczny, stanowiąc istotne środki ekspresji, interpretacji oraz komunikacji muzycznej.
Przedmiotem rozważań są wzajemne zależności między dynamiką, artykulacją, frazowaniem i groove’em oraz ich wpływ na kształtowanie brzmienia, pulsu, napięcia i emocjonalnego charakteru wypowiedzi muzycznej. Poruszone zostaną również zagadnienia mikrodynamiki i mikrorytmiki, rozumianych jako subtelne różnice w natężeniu dźwięków oraz ich rozmieszczeniu w czasie, wpływające na percepcję naturalności i organiczności groove’u.
Analiza zostanie oparta na przykładach wizualnych, graficznych oraz dźwiękowych. Na wybranych przykładach przedstawione zostaną strategie kształtowania dynamiki, artykulacji, frazowania, barwy i orkiestracji zestawu perkusyjnego, a także ich znaczenie w różnych kontekstach stylistycznych i wykonawczych.
Celem wykładu jest ukazanie, w jaki sposób świadoma kontrola środków wykonawczych pozwala wyjść poza czysto rytmiczną funkcję zestawu perkusyjnego i staje się narzędziem budowania indywidualnej wypowiedzi artystycznej.
dr hab. Marek Batorski, prof. UKEN, Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
Referat: Jazz a brzmienie malarskiej formy – wybrane przykłady transpozycji harmonicznych, brzmieniowych i kolorystycznych w malarstwie współczesnym
W zakres referatu wchodzi omówienie partytur muzycznych nagrań jazzu modalnego Ornette’a Colemana, Johna Coltrane’a, Olivera Nelsona, Wayne’a Shortera, Davida Liebmana i Jane Iry Bloom.
Przedmiotem zainteresowania będzie również twórczość wybitnych artystów, którzy w swojej działalności plastycznej odwołują się do notacji muzycznej, m.in. Wojciecha Bruszewskiego, Milana Knížáka, Józefa Robakowskiego i Bogusława Schaeffera.
Kolejnym obszarem będzie notacja muzyczna w obrazach współczesnego malarstwa europejskiego i amerykańskiego.
Omówiona zostanie twórczość Františka Kupki, Wassilego Kandinsky’ego oraz Nicolasa de Staëla z perspektywy muzycznej i wizualnej.
Przedstawione zostaną również zagadnienia konwergencji sztuk w oparciu o podziały rytmiczne, moduły enharmoniczne, wartości kolorystyczne, moduły fakturalne oraz znaki graficzne i artykulacyjne.
Pod względem wizualnym omówione zostaną znaczące projekty okładek wybitnych płyt jazzowych, m.in. autorstwa Branforda Marsalisa, Davida Murraya i Charlesa Brackeena.
dr hab. Leszek Wiśniowski, Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Referat: Wiersz i improwizacja. Modele syntezy tekstu i muzyki w polskim jazzie XX i XXI wieku
Referat poświęcony będzie obecności poezji w polskim jazzie XX i XXI wieku oraz przemianom relacji między tekstem a improwizacją. Punktem wyjścia będą projekty Krzysztofa Komedy Jazz i poezja oraz Moja słodka europejska ojczyzna, które wyznaczyły jeden z najważniejszych modeli dialogu słowa z jazzem. Na ich tle omówione zostaną późniejsze realizacje wykorzystujące poezję jako materiał kompozycyjny, podstawę recytacji, źródło inspiracji instrumentalnej lub punkt wyjścia do swobodnej improwizacji.
Analiza obejmie różne modele syntezy tekstu i muzyki: od umuzyczniania wiersza i recytacji z improwizowanym komentarzem instrumentalnym, przez partnerski dialog słowa i improwizacji, po wykorzystywanie poezji jako źródła inspiracji dla kompozycji instrumentalnej.
Celem referatu będzie wskazanie podstawowych modeli syntezy tekstu i muzyki oraz ukazanie przemian funkcji poezji w jazzie — od warstwy słownej podporządkowanej kompozycji po autonomiczny element współtworzący formę muzyczną i pozostający w bezpośredniej relacji z improwizacją.
prof. dr hab. Mariusz Bogdanowicz, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Referat: Wydziały i kierunki jazzowe na wyższych uczelniach jako ośrodki integrujące współczesne polskie środowisko jazzowe
Do końca XX wieku polskie środowisko jazzowe wyróżniało się wyjątkową integracją. Ruch jazzowy skupiał się wokół agencji koncertowych, festiwali i klubów studenckich, które tworzyły naturalną przestrzeń spotkań muzyków, organizatorów i publiczności. Wraz z przemianami rynku muzycznego w następnych dekadach integracja ta stopniowo słabła.
W obliczu tych zmian wiodącą rolę w integrowaniu środowiska powinny przejąć uczelnie muzyczne prowadzące kierunki jazzowe i rozrywkowe. Postulat ten wspiera analiza działalności pozadydaktycznej uczelni, ich współpracy z placówkami kultury, inicjatyw studenckich, kół naukowych oraz działań, w których widoczna jest partnerska relacja wykładowców i studentów.
Istotną rolę w kształtowaniu środowiska jazzowego nadal odgrywają także Polskie Stowarzyszenie Jazzowe i inne stowarzyszenia, a także kluby i fundacje jazzowe. Ich aktywność wykracza poza organizację koncertów. Obejmuje konkursy, warsztaty, wydawnictwa płytowe i prasowe, dokumentację, wymianę międzynarodową oraz budowanie społeczności skupionej wokół jazzu.
Konkluzją referatu będzie sformułowanie potrójnej funkcji współczesnej edukacji akademickiej, łączącej dydaktykę, integrację i popularyzację oraz przejmującej część funkcji dawnych instytucji ruchu jazzowego.
mgr Maksymilian Wilk
Referat: Czynniki determinujące wykonawstwo muzyka jazzowego. Wyniki badań jakościowych na podstawie wywiadów z muzykami jazzowymi
Referat powstał na podstawie pracy magisterskiej pt. Czynniki determinujące wykonawstwo muzyka jazzowego i przedstawia wyniki autorskiego badania jakościowego, przeprowadzonego w formie indywidualnych wywiadów pogłębionych z dwunastoma muzykami jazzowymi. Celem badania było rozpoznanie czynników, które z perspektywy praktykujących wykonawców wpływają na przebieg i jakość wykonania muzycznego, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki improwizacji.
Analizie poddano m.in. znaczenie przygotowania i praktyki instrumentalnej, doświadczenia wykonawczego, procesów emocjonalnych, radzenia sobie ze stresem i błędami, spontaniczności, relacji między muzykami oraz kształtowania indywidualnego języka wykonawczego.
Zebrany materiał wskazuje na wielowymiarowy charakter wykonawstwa jazzowego, którego nie można sprowadzić wyłącznie do poziomu kompetencji technicznych. Istotną rolę odgrywają również doświadczenie, sposób funkcjonowania w sytuacji wykonawczej, czynniki psychologiczne i relacyjne, a także zdolność reagowania na zmieniający się przebieg muzycznej narracji.
Referat podejmuje próbę interpretacji tych zależności oraz ukazania wykonawstwa jazzowego jako procesu, w którym czynniki techniczne, poznawcze, emocjonalne i społeczne pozostają we wzajemnej relacji.
Prof. Pavel Wlosok, Western Carolina University
Referat: Nowoczesne techniki miksu w samodzielnej produkcji muzycznej
W XXI wieku sposób produkcji muzycznej przeszedł zasadniczą zmianę – wysokobudżetowe, komercyjne studia nagraniowe ustąpiły pola wszechstronnym, opartym na oprogramowaniu narzędziom produkcji muzycznej dostępnym w domowych studiach nagraniowych. Referat poświęcony jest współczesnym technikom miksowania dźwięku dostosowanym do potrzeb muzyka samodzielnie realizującego własne nagrania, ze szczególnym uwzględnieniem połączenia efektywności technologii cyfrowych z metodami wywodzącymi się z praktyki analogowej.
Cyfrowe przetwarzanie sygnału w środowisku programowym (in-the-box) oraz korekcja wspomagana sztuczną inteligencją zapewniają wygodę pracy, jednak zastosowanie klasycznych urządzeń analogowych i rozwiązań łączących analogowe i cyfrowe przetwarzanie sygnału pozostaje istotne dla uzyskania profesjonalnego brzmienia.
Przeanalizowano sposoby łączenia obu podejść przez muzyków samodzielnie realizujących własne nagrania, wykorzystujących klasyczne kompresory lampowe, przedwzmacniacze tranzystorowe oraz nowoczesne urządzenia studyjne w hybrydowych konfiguracjach.
Analizie poddano również sposób prowadzenia sygnału, dopasowanie impedancji, pracę z analogowymi urządzeniami studyjnymi oraz dynamiczne miksowanie ścieżek zbiorczych w środowisku odsłuchu stereofonicznego. Szczególną uwagę poświęcono temu, jak połączenie charakteru brzmieniowego analogowych urządzeń z precyzją cyfrowego zapisu ustawień pozwala uzyskać większą głębię brzmienia. Przedstawiono ponadto, jak współcześni muzycy mogą zwiększyć efektywność pracy, zachować kontrolę nad procesem twórczym i uzyskać bogatsze brzmienie.
prof. Jamie Baum, Manhattan School of Music
Referat: Hubert Laws – dlaczego jest najczęściej naśladowanym flecistą jazzowym?
Referat poświęcony jest artystycznym, kulturowym i technicznym czynnikom, które przyczyniły się do ugruntowania pozycji Huberta Lawsa jako jednego z najbardziej rozpoznawalnych i naśladowanych flecistów jazzowych przełomu XX i XXI wieku. Poszczególne tezy zostaną zilustrowane przykładami muzycznymi.
Pierwszym z omawianych czynników jest rozwój technologii nagłośnieniowej – mikrofonów, wzmacniaczy i systemów nagłośnieniowych – który umożliwił skuteczne wzmocnienie brzmienia fletu, dzięki czemu instrument mógł skuteczniej funkcjonować w większych składach instrumentalnych. Istotne znaczenie miały również wczesne doświadczenia muzyczne Lawsa: gra na fortepianie w baptystycznym kościele, kontakt z muzyką R&B i hymnami oraz późniejsza gra na saksofonie altowym i tenorowym w zespołach, m.in. u Mongo Santamarii. Doświadczenia te stworzyły solidną podstawę w zakresie jazzowego feelingu, artykulacji, frazowania i języka muzycznego. Klasyczne wykształcenie w zakresie gry na flecie zapewniło mu natomiast poziom kontroli nad brzmieniem, artykulacją i techniką, rzadko spotykany wśród muzyków grających na kilku instrumentach dętych.
Laws włączył również klasyczne koncepcje rytmiczne i sposoby artykulacji do swojego języka jazzowego, odróżniając swoje frazowanie od dominującej wówczas rytmiki opartej na ósemkach. Jednocześnie rosnące zainteresowanie różnorodnym instrumentarium jazzowym pozwoliło lepiej wyeksponować flet w tym gatunku. Laws wspominał o inspiracji nietypowym składem Australian Jazz Quartet, obejmującym flet, fagot, kontrabas i perkusję.
Istotnym etapem jego rozwoju artystycznego było również spotkanie z Chickiem Coreą w Juilliard w 1961 roku oraz późniejsza współpraca przy nagraniach dla Atlantic Records: The Laws of Jazz, Flute By-Laws i Law’s Cause. Klarowność melodyczna, technika oraz zainteresowanie muzyką latynoamerykańską Corei stanowiły uzupełnienie charakterystycznego podejścia Lawsa do gry na flecie.
dr hab. Tomasz Pruchnicki, Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu
Referat: Pentatoniki – w poszukiwaniu inspiracji
Chciałbym, aby ta krótka prelekcja była nie tylko próbą teoretycznego namysłu nad pentatonikami i ich pochodnymi, lecz także procesem formatywnym, dającym osobom zainteresowanym wzbogacaniem języka muzycznego w improwizacji i kompozycji inspirację do dalszych poszukiwań — zarówno w obszarze melodyki, jak i harmonii czy rytmu.
Rozważając, niejako na marginesie głównego toku wywodu, to, jak ta konstrukcja powstaje każdego dnia „na naszych oczach”, a raczej „uszach”, możemy — poprzez analizę pochodzenia pentatoniki i sposobów budowania jej pochodnych — odkryć interesujące kierunki i metody organizowania materiału dźwiękowego.
Tworzenie oparte wyłącznie na inspiracji słuchowej bywa niezwykle twórcze. Jednak z własnego, a także cudzego doświadczenia wiem, że warto niekiedy prześledzić drogę prowadzącą do powstania danej konstrukcji, a następnie konsekwentnie rozwijać ją dalej, wychodząc od punktu, w którym aktualnie się znajdujemy. Pozwala to dostrzec kształty i barwy brzmieniowe, na które nie natknęlibyśmy się korzystając jedynie z zasobu własnych nawyków słuchowych. To bardzo interesująca i inspirująca metoda pracy.
Nie po raz pierwszy pochylamy się nad zagadnieniem powszechnie znanym. Sądzę jednak, że odrobina dziecięcej ciekawości i otwartości może pozwolić nam spojrzeć na nie z nowej perspektywy. Stwarza to szansę na odmienne podejście do percepcji słuchowej, porządkowania zbiorów dźwięków oraz tworzenia z nich interesujących nas konstrukcji.
dr Marcin Banaszek, Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Referat: Gdy kwinta i pryma są wspólne. Złożenia dwóch trójdźwięków jako źródło pięciodźwiękowych współbrzmień w pianistyce jazzowej
Jednym z fundamentów pianistyki jazzowej jest umiejętność organizowania wielodźwiękowej faktury poprzez odpowiedni dobór voicingów oraz płynne prowadzenie poszczególnych głosów. Interesującym sposobem rozwijania tej umiejętności jest poszukiwanie nowych współbrzmień poprzez nakładanie na siebie prostych struktur trójdźwiękowych.
Inspiracją do podjęcia tego zagadnienia jest lekcja Russella Ferrante’a pt. „Creating Harmony by Stacking Chords”, w której artysta konstruuje współbrzmienie poprzez połączenie dwóch trójdźwięków — kwinta dolnego trójdźwięku staje się prymą górnego i pozostaje jedynym dźwiękiem wspólnym obu struktur.
W referacie przedstawione zostaną możliwości wynikające z zastosowania zasady wspólnej kwinty i prymy, a także krytyczna selekcja uzyskanych współbrzmień pod kątem ich walorów brzmieniowych i praktycznej użyteczności. Następnie omówione zostaną sposoby modyfikowania ich faktury za pomocą techniki „drop”. W dalszej części, nawiązując do rozważań Ferrante’a, zaprezentowane zostaną pary wybranych struktur, których następstwa mogą znaleźć zastosowanie w praktyce wykonawczej i aranżacyjnej.
dr Paweł Palcowski, Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Referat: Rotacja pentatonik w improwizacji – kadencja II–V–I i wybrane turnaroundy
Wykład poświęcony jest praktycznemu zastosowaniu pentatonik w improwizacji jazzowej, ze szczególnym uwzględnieniem ich rotacji w obrębie podstawowych struktur harmonicznych. Punktem wyjścia będzie koncepcja pracy z pentatonikami przedstawiona przez Jerry’ego Bergonziego w drugim tomie Developing a Jazz Language. Obejmuje ona m.in. ćwiczenia typu Skip Step oraz organizowanie materiału melodycznego poprzez zmianę punktu rozpoczęcia pentatoniki.
W dalszej części przedstawiona zostanie koncepcja rotacji pentatonik jako sposobu na tworzenie spójnych i płynnych linii melodycznych w przebiegu kadencji II–V–I oraz struktur typu turnaround. Omówione zostaną zależności między materiałem pentatonicznym a funkcją harmoniczną, a także sposoby wykorzystania rotacji w kształtowaniu frazy improwizowanej.
Prezentowane zagadnienia zostaną zilustrowane przykładami muzycznymi oraz demonstracją instrumentalną. Celem wykładu jest ukazanie, w jaki sposób systematyczna praca z ograniczonym materiałem dźwiękowym może prowadzić do większej swobody w kształtowaniu linii melodycznej oraz bardziej świadomego wykorzystania pentatoniki jako narzędzia improwizacji jazzowej.
dr Andrzej Mądro, Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Referat: Out of the Grid – modulacje metrum i tempa w muzyce Tigrana Hamasyana
Rytm zawsze odgrywał istotną rolę w jazzie, niemniej jednak ostatnie dekady przyniosły szczególny rozwój inwencji i złożoności w tej dziedzinie. Tendencja ta przejawia się zwłaszcza w częstym wykorzystywaniu metrów nieparzystych i asymetrycznych oraz różnych form polimetrii. Szczególnie wyrazistym przykładem tych zjawisk jest muzyka Tigrana Hamasyana. Jego język kompozytorski, sytuujący się na styku współczesnej improwizacji jazzowej, ormiańskich tradycji ludowych i metalu progresywnego, wyróżnia się złożonymi strukturami rytmicznymi oraz nowatorskim podejściem do metrum i pulsu.
Na przykładzie wybranych kompozycji Hamasyana badam strategie, dzięki którym kontrastujące warstwy rytmiczne, asymetryczne cykle i zmienne rozmieszczenie akcentów otwierają różne możliwości interpretacji metrycznej. Struktury te często zaburzają poczucie synchronizacji rytmicznej (entrainment) u słuchacza, destabilizując relacje między frazowaniem, pulsem a metrum. Wiele utworów Hamasyana charakteryzuje się sprzecznymi wskazówkami akcentowymi oraz nakładaniem się konkurujących ostinat rytmicznych. Choć poszczególne struktury grupowania często wydają się niezgodne, mogą osiągać zgodność na wyższych poziomach organizacji, tworząc struktury hipermetryczne. Wraz ze zmianami rytmicznych punktów odniesienia w kolejnych odcinkach utworów ujawniają się różne poziomy pulsu i tempa. Prowadzi to do powstawania polimetrii sukcesywnych i symultanicznych oraz modulacji tempa.
dr Karol Ślusarski, Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Referat: Orkiestry jazzowe w XXI wieku – stylistyka oraz techniki kompozytorskie
Muzyka jazzowa przeznaczona na duże obsady ma co prawda krótszą tradycję i mniejsze znaczenie niż ta tworzona na zespoły typu combo, nie oznacza to jednak, że odgrywa mniej istotną rolę. Przeciwnie, różnorodność stylistyczna i bogactwo stosowanych technik kompozytorskich sprawiają, że stanowi ona źródło inspiracji dla kolejnych pokoleń jazzowych kompozytorów i aranżerów. Ma również długą, sięgającą już stu lat tradycję artystyczną.
Najpopularniejszym rozwiązaniem w tym zakresie jest obsada bigbandowa, istotną rolę odgrywają jednak także inne aparaty wykonawcze, takie jak orkiestry radiowe czy symfoniczne. Spotyka się również koncepcje łączące te rozwiązania. Szczególnie interesująca jest współczesna scena orkiestr jazzowych, obejmująca twórczość powstałą po 2000 roku.
Celem referatu jest przedstawienie przemian stylistycznych oraz zmian w zakresie technik kompozytorskich. Różnorodność możliwości instrumentacyjnych, jakie oferuje duża obsada, wydaje się bowiem niemal niewyczerpana.
PRELEGENCI
alfabetycznie
DR MARCIN BANASZEK
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Pianista, kompozytor, edukator. Wykładowca Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie oraz nauczyciel w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Absolwent krakowskiej Akademii Muzycznej oraz „Bednarskiej”, w klasie fortepianu jazzowego. Ponadto ukończył studia na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Jego zainteresowania obejmują współczesną muzykę jazzową, rock, folk oraz muzykę klasyczną. W jego dorobku artystycznym znajduje się album Stations of the Cross. Redagował również wydawnictwa książkowe Jazz XXI, podsumowujące i uzupełniające pierwszą i drugą edycję konferencji.
DR HAB. MAREK BATORSKI, PROF. UKEN
Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
Marek Batorski, dr hab., prof. UKEN – artysta malarz, grafik oraz saksofonista jazzowy. Członek ZPAP w Krakowie. Pracownik naukowo-dydaktyczny na Wydziale Sztuki w Instytucie Malarstwa, Rysunku i Rzeźby oraz Edukacji Artystycznej UKEN w Krakowie.
Autor kilku projektów artystycznych łączących muzykę i malarstwo we wspólną całość, m.in. Transkrypcje, Tonacja – Kod – Harmonia oraz Saxpainter from Roztocze (projekt plastyczno-muzyczny z włoskim muzykiem Aldo Joshue), realizowany podczas Ogólnopolskiego Festiwalu Synestezje – Plastyka – Muzyka – Słowo. Autor projektu Rytm X, realizowanego w ramach Międzynarodowego Festiwalu Jazzowego Memorial to Miles – Targi Kielce, a także projektów Vision of Village oraz Common Structure.
PROF. JAMIE BAUM
Manhattan School of Music
Jamie Baum – nowojorska flecistka jazzowa, kompozytorka, liderka zespołu, producent i pedagog, której charakterystyczny język muzyczny zyskał międzynarodowe uznanie. Artystka związana z wytwórnią Sunnyside Records koncertowała w Stanach Zjednoczonych i ponad 35 krajach, występując na najważniejszych festiwalach i w renomowanych salach koncertowych. Współpracowała z uznanymi artystami, m.in. Randym Breckerem, Kennym Barronem, Fredem Herschem, Dave’em Douglasem i Anthonym Braxtonem. Jej siedem wysoko ocenionych przez krytyków i słuchaczy albumów autorskich odzwierciedla zainteresowanie nowatorskimi technikami kompozytorskimi, improwizacją oraz łączeniem różnorodnych tradycji muzycznych.
Jako stypendystka Fundacji Guggenheima wielokrotnie otrzymywała wyróżnienia w rankingach krytyków i czytelników magazynów DownBeat i JazzTimes, zajmując czołowe miejsca wśród flecistów jazzowych. Od 1999 roku prowadzi Jamie Baum Septet+, prezentując autorską muzykę łączącą wpływy kultur muzycznych z różnych stron świata, koncepcje harmoniczne i formalne wywodzące się z muzyki poważnej oraz współczesny jazz.
Aktywnie działa również jako pedagog. Od dwudziestu lat jest wykładowcą w Jazz Arts Department w Manhattan School of Music. Prowadziła także zajęcia w The New School i Berklee College of Music oraz warsztaty na całym świecie, często we współpracy z Altus Flutes/KHS America, dzieląc się wiedzą z zakresu improwizacji i techniki gry na flecie.
Więcej informacji: www.jamiebaum.com
PROF. DR HAB. MARIUSZ BOGDANOWICZ
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
Mariusz Bogdanowicz – kontrabasista, kompozytor, lider, pedagog, producent, wydawca i publicysta. Absolwent Wydziału Jazzu i Muzyki Rozrywkowej Akademii Muzycznej w Katowicach.
Jest kompozytorem piosenek oraz muzyki instrumentalnej, teatralnej i filmowej. W swoim dorobku ma blisko 50 płyt, w tym cztery autorskie. Od 1991 roku prowadzi własne zespoły. Od 35 lat występuje we wszystkich formacjach Włodzimierza Nahornego.
W latach 2019–2023 pełnił funkcję prezesa Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego, a w latach 2015–2019 był przewodniczącym Rady Programowej PSJ.
Odznaczony Brązowym i Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005, 2025) oraz Brązowym Krzyżem Zasługi (2019).
DR MATEUSZ BRZOSTOWSKI
Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu
Mateusz Brzostowski (ur. 4 listopada 1990 r. w Poznaniu) – perkusista jazzowy, muzyk sesyjny, doktor sztuki, producent muzyczny i pedagog. Absolwent Wydziału Jazzu i Muzyki Estradowej Akademii Muzycznej we Wrocławiu. Laureat Grand Prix Międzynarodowego Konkursu Perkusyjnego Drum Fest oraz I nagrody w Stargate Drum Contest.
Współpracował z wieloma artystami polskiej i międzynarodowej sceny muzycznej, realizując projekty koncertowe i nagraniowe z pogranicza jazzu, muzyki popularnej i eksperymentalnej. Jest autorem licznych nagrań płytowych oraz założycielem Spokojnego Studia, specjalizującego się w rejestracji instrumentów perkusyjnych i produkcji muzycznej.
Od 2019 roku wykłada w Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, gdzie prowadzi klasę perkusji jazzowej.
DR ANDRZEJ MĄDRO
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Teoretyk muzyki, adiunkt Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie. W centrum jego zainteresowań naukowych znajduje się muzyka najnowsza, zwłaszcza ta sytuująca się na gatunkowych i estetycznych pograniczach sztuki: muzyka elektroakustyczna, progresywna (od rocka do djentu) oraz polski jazz. Jest autorem licznych artykułów naukowych oraz wielokrotnie nagradzanej monografii Muzyka a nowe media: polska twórczość elektroakustyczna przełomu XX i XXI wieku.
Współorganizator konferencji naukowych poświęconych interdyscyplinarnym badaniom muzyki popularnej, m.in. Metal Studies (w Krakowie, od 2020 r.), International Conference of the Progect Network for the Study of Progressive Rock (w Oksfordzie w 2022 r., w Krakowie w 2024 r. i w Strasburgu w 2026 r.) oraz Kultury muzyki popularnej (w Krakowie, w 2025 r.).
DR PAWEŁ PALCOWSKI
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Paweł Palcowski – trębacz jazzowy, kompozytor i pedagog, doktor sztuk muzycznych. Absolwent studiów I, II i III stopnia w Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, obecnie wykładowca Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie.
Laureat licznych konkursów jazzowych w Polsce i za granicą, m.in. Grand Prix Jazz nad Odrą, Bielskiej Zadymki Jazzowej oraz Getxo Jazz Festival. Współpracował z czołowymi muzykami sceny jazzowej, m.in. Ronem Carterem, Edem Cherrym, Mikiem Moreno i Jamiem Cullumem.
Autor dwóch albumów: Old Fashioned Mood (2019) i Influences (2022). W działalności artystycznej i dydaktycznej koncentruje się na improwizacji jazzowej, języku współczesnej trąbki oraz praktycznych metodach rozwijania swobody melodycznej.
DR HAB. TOMASZ PRUCHNICKI
Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu
Tomasz Pruchnicki – saksofonista, kompozytor, aranżer i pedagog. W 2005 roku ukończył z wyróżnieniem Akademię Muzyczną we Wrocławiu, a w 2010 roku uzyskał stopień doktora sztuki. Obecnie pracuje jako adiunkt w tej uczelni.
Zajmuje się muzyką improwizowaną, w tym jazzem, awangardą i elektroakustyką. Interesuje się także cymatyką, fizycznymi aspektami muzyki oraz sztukami wizualnymi.
Współpracował m.in. z K. Knittlem, R. Lakatosem, L. Możdżerem, N. Kołodziejczykiem, T. Sudnikiem, H. van Koolwijkiem, Z. Namysłowskim, E. Kulm, P. Wojtasikiem, R. Majewskim, J. Pilchem, Z. Wegehauptem, J. Kochanem, M. Ślusarczykiem, P. Jaroszem, K. Galasem, D. Reevesem, A. Lesickim, D. Wanią, J. i W. Fedkowiczami, D. Fortuną, A. Kowalewskim, S. Klimą, A. Święsem, A. Zielakiem, P. Tomaszewskim, R. Murakowskim, P. Kaczmarczykiem, J. K. Séguinem, E. Stemmenderem, F. Henkelhausenem, F. Merlo, M. Adamczakiem, G. Pałką, Ł. Żytą, Ł. Poprawskim i T. Kinoko. Występował również z Polską Orkiestrą Radiową pod dyrekcją W. Michniewskiego, NFM Filharmonią Wrocławską, Big Bandem A. Mazura, Bartosz Pernal Orchestra i The Film Harmony Orchestra.
DR HAB. MARCIN ŚLUSARCZYK, PROF. AMKP
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
dr hab. Marcin Ślusarczyk, prof. AMKP – saksofonista jazzowy, aranżer, kompozytor, pedagog. Lider i członek rozlicznych projektów jazzowych. Kontynuator dzieła mistrza Janusza Muniaka, którego był długoletnim współpracownikiem. Uczestnik wielu znaczących krajowych, jak i zagranicznych festiwali jazzowych. Od roku 2024 pełni funkcję kierownika Katedry Jazzu w Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie.
DR KAROL ŚLUSARSKI
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Karol Ślusarski – doktor sztuki w zakresie kompozycji, absolwent Wydziału Jazzu i Muzyki Rozrywkowej Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. Wykłada na Wydziale Instrumentalnym Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, w Katedrze Jazzu, prowadząc zajęcia z harmonii i historii muzyki jazzowej.
Jego kompozycje i aranżacje wykonywane były podczas koncertów w kraju i za granicą, a wśród solistów znaleźli się m.in. Rosario Giuliani i Bryan Corbett. Jest również autorem aranżacji smyczkowych na koncert Billy’ego Cobhama z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia (NOSPR).
Jego dorobek obejmuje wykonania utworów, nagrania płytowe i emisje, będące efektem współpracy z Big Bandem Małopolskim, prowadzonym przez prof. Ryszarda Krawczuka, oraz z malarzem i saksofonistą dr. hab. Markiem Batorskim, prof. UKEN w Krakowie. Prelegent interesuje się również naukowym wymiarem muzyki.
MGR MAKSYMILIAN WILK
Saksofonista jazzowy, kompozytor i lider zespołu JuMa, związany z trójmiejskim środowiskiem jazzowym. Absolwent Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, gdzie prowadził działalność artystyczną i badawczą. Od 2019 roku aktywnie działa na scenie jazzowej, koncertując w kraju i za granicą. Finalista konkursu Jazz Juniors oraz laureat nagród podczas Sibiu Jazz Competition.
Jako lider i kompozytor zespołu JuMa realizuje autorskie projekty koncertowe i fonograficzne. Jego zainteresowania badawcze obejmują wykonawstwo jazzowe, improwizację, procesy twórcze oraz psychologiczne i poznawcze uwarunkowania wykonawstwa muzycznego.
DR HAB. LESZEK WIŚNIOWSKI
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
Leszek Wiśniowski (pseud. Hefi) – flecista, kompozytor i pedagog, doktor habilitowany, związany z jazzem, improwizacją i muzyką współczesną. Absolwent Akademii Muzycznej w Katowicach oraz studiów doktoranckich w Akademii Muzycznej w Krakowie. Obecnie wykładowca Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie.
Laureat licznych nagród i stypendiów, m.in. w konkursie Jazz Juniors oraz Stypendium Fundacji Kościuszkowskiej. Zdobywca II miejsca w Flute Jazz Artist Competition podczas NFA Convention w Chicago. W 2024 roku otrzymał odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.
Nagrał osiem autorskich albumów, a także uczestniczył w nagraniu około 30 innych. Współpracował m.in. z Jamie Baum i Robertem Dickiem.
PROF. PAVEL WLOSOK
Western Carolina University
Pavel Wlosok – amerykański pianista, kompozytor, aranżer, pedagog i realizator dźwięku czeskiego pochodzenia. Studiował fortepian klasyczny i kompozycję w Konserwatorium im. Leoša Janáčka w Ostrawie oraz Akademii im. Leoša Janáčka w Brnie. Następnie uzyskał tytuły licencjata i magistra w zakresie jazzu na University of North Texas (UNT). Od 2002 roku wykłada jazz, muzykę rozrywkową i produkcję dźwięku na Western Carolina University, gdzie w 2016 roku został mianowany profesorem.
W UNT był pianistą i aranżerem zespołu One O’Clock Lab Band. Jest laureatem nagrody IAJE Gil Evans Commission. Jako lider wydał dziesięć albumów, współpracując m.in. z Bobem Sheppardem, Rickiem Margitzą, Donnym McCaslinem i Johnem Rileyem. Od 2006 roku prowadzi Wlosok/McGuirk/Riley Trio. Zajmuje się również rejestracją, miksowaniem i masteringiem, łącząc działalność produkcyjną z aktywną karierą koncertową na scenie międzynarodowej.
Więcej informacji: www.pavelwlosok.com
Partnerem Konferencji jest Miasto Kraków.
________________________
Kraków – ze względu na siłę demograficzną, ekonomiczną, społeczną i naukowo – kulturową – jest drugim miastem Polski. Posiada unikalne walory, na których opiera rozwój gospodarczy oraz wzrost jakości życia. Dysponuje wysokiej jakości kapitałem ludzkim, jest miastem świadomego wyboru miejsca zamieszkania, pracy, nauki, spędzania wolnego czasu dla ludzi wykształconych i kreatywnych. Priorytetem jest zrównoważony rozwój i możliwość sprostania konkretnym wyzwaniom przy umiejętnym wykorzystaniu własnych zasobów.
Ośrodek akademicki, z działającym od 650 lat Uniwersytetem na czele, jest trwale zespolony z miastem i w unikalny sposób buduje niepowtarzalny zasób wiedzy. Jest kluczem do konkurencyjności i innowacyjności nie tylko Krakowa, ale także całego regionu. Rozwijająca się intensywnie gospodarka oparta na wiedzy to zupełnie nowy proces w życiu gospodarczym Miasta, który włącza go w obieg nowoczesnej ekonomii świata.
Nadrzędnym celem jest, by Kraków był nie tylko miastem nowoczesnym, ale i dumnym z historycznego dziedzictwa. By był otwartą, bogatą, przyjazną i bezpieczną metropolią, tętniącą kulturą. Inteligentne zarządzanie i wzmacnianie sfery nowoczesnych usług oraz sektora badawczo rozwojowego jest fundamentem rozwoju Krakowa – miasta, w którym stawia się na innowacyjność i efektywną współpracę nauki i biznesu.
Zapraszamy do odwiedzenia naszej strony internetowej i zapoznania się z możliwościami, jakie oferuje magiczny Kraków – zakorzeniony w tradycji, uwrażliwiony na codzienność i otwarty na rozwój: www.dlabiznesu.krakow.pl.
Fot. Piotr Krochmal