Trzy wieczory: klawesyn i jego Włochy | 23-25.04.2026
Katedra Muzyki Dawnej zaprasza na II odsłonę festiwalu Trzy wieczory.
Tytuł festiwalu – Trzy wieczory – nawiązuje do opisanych przez Baldassare Castiglionego w Il libro del cortegiano (1528) wieczornych spotkań poświęconych kulturze, humanizmowi i międzyludzkim interakcjom w słowie, geście oraz muzyce. Koncerty i dyskusje stają się nie tylko prezentacją repertuaru lub idei, ale także zaproszeniem do opisania swojej epoki zarówno muzyką, jak i słowami. Tegoroczna, druga już edycja – Klawesyn i jego Włochy – skupia się na epoce cinquecento i pierwszej połowie seicento, a więc okresie przewrotów ideowych, eksperymentów oraz nade wszystko sprezzatury – wysmakowanej nonszalancji. Podczas kilku dni spotkań recitale wykonają Marcin Świątkiewicz, Aleksander Mocek oraz Catalina Vicens, która poprowadzi również kurs mistrzowski.
Kurs oraz koncerty odbywają się na klawesynie włoskim (Ugo Casalonga wg Grimaldiego 1697), wypożyczonym dzięki uprzejmości Capelli Cracoviensis.
Koordynacja wydarzenia: dr hab. Aleksander Mocek
Wstęp wolny.
LEKCJE MISTRZOWSKIE
piątek 24 kwietnia 2026
Aula Florianka
ul. Sereno Fenn’a 15
10:00–15:00 Kurs mistrzowski z Cataliną Vicens
sobota 25 kwietnia 2026
Aula Florianka
ul. Sereno Fenn’a 15
10:00–15:00 Kurs mistrzowski z Cataliną Vicens
niedziela 26 kwietnia 2026
Aula Florianka
ul. Sereno Fenn’a 15
10:00–16:00 Kurs mistrzowski z Cataliną Vicens
PROGRAM KONCERTÓW
czwartek 23 kwietnia 2026, 19:00
Aula Florianka
ul. Sereno Fenn’a 15
Marcin Świątkiewicz klawesyn
Cromatica
Emanuell Soncino (fl. XVII w.)
Cromatica
Girolamo Frescobaldi (1583–1643)
Toccata VII
Canzona III (Libro secondo)
Michelangelo Rossi (zm. 1656)
Corrente Quinta
Toccata VII
Partite sopra La Romanesca
Tarquinio Merula (1595–1665)
Intonazione Cromatica
Capriccio Cromatico
Gregorio Strozzi (zm. 1692)
Toccata de Passacagli
Girolamo Frescobaldi
Toccata I (Secondo libro)
Parte sopra lamonicha (Primo libro)
piątek 24 kwietnia 2026, 18:00
Aula Florianka
ul. Sereno Fenn’a 15
Aleksander Mocek klawesyn
Giovanni Maria Trabaci w Neapolu
Giovanni Maria Trabaci (1575–1648)
Consonanze stravaganti (I)
Io mi son giovinetto (I)
Canzona franzesa seconda (I)
Canzona franzesa quinta sopra Dunque Credete Chi’io (I)
[Ricercata] nono tono con tre fughe (I)
Canzona franzesa settima cromatica (I)
[Ricercata] quarto tono con tre fughe, et inganni (I)
Canzona franzesa sesta (I)
[Ricercata] sesto tono con tre fughe, et suoi riversi (I)
Capriccio sopra un sogetto solo (I)
Capriccio sopra la, fa, sol, la (I)
Gagliarda Quinta Cromatica à cinque, detta la Trabacina (II)
Gagliarda Quarta à 5., alla Spagnola (II)
[Ricercata] Primo Tono con tre fughe (II)
Ancidetemi pur
Gagliarda Terza à 4., detta la Talianella (II)
[Ricercata] Quarto Tono con tre fughe & suoi Riversi (II)
[Ricercata] Sesto Tono Cromatico con una fuga sola (II)
[Ricercata] Terzo Tono con tre fughe (II)
Gagliarda Terza à 5., sopra la Mantoana (II)
Canzona franzesa terza (I)
Canzona franzesa quarta (I)
I:
Ricercate, canzone francese, capricci, canti fermi, gagliarde, partite diverse, toccate, durezze e ligature, et un madrigale passagiato nel fine (Neapol, 1603)
II:
Il Secondo Libro il Ricercate, & altri varij Capricci (Neapol, 1615)
sobota 25 kwietnia 2026, 18:00
Aula Florianka
ul. Sereno Fenn’a 15
Catalina Vicens klawesyn
Plucking Tears
Muzyka na instrumenty klawiszowe i szarpane z Włoch, Hiszpanii i Anglii
Joan Ambrozio Dalza (fl. 1508)
Calata ala spagnola
Poi che volse la mia stella (Intabulature de Lauto, Venezia 1508)
Marchetto Cara (ca. 1470–1525)
Per dolor mi bagno il viso
Cantai mentre (Frottole intabulate, 1517)
M. A. Cavazzoni (ca. 1490 – ca. 1560)
Recercada di maca in bologna (MS Castell’Arquato)
Madame vous aves mon cuor (Recerchari, Motetti, Canzoni, libro primo, 1523)
Antonio Cabezón (ca. 1510–1566)
Beata Viscera (H. de Cabezon, Obras de musica, 1578)
Luys de Milan (ca. 1500 – ca. 1561)
Fantasia (El Maestro, Valencia 1536)
Antonio Cabezón (c. 1510 – 1566)
Obra sobre el Cantus Firmus (MS Coimbra 242)
Luys de Narvaez (1526 – 1547)
La Canción del Emperador (Los seys libros del Delphin, Valladolid 1538)
***
William Byrde (ca. 1540 – 1623)
Preludium, MB1
Pavana: Sr William Petre MB3a
John Dowland (ca.1563 – 1626)
Piper’s galliard, „If my complaints”, set by William Byrd MB103
Preludium
John Dowland
Semper Dowland Semper Dolens
Lachrymae Pavan, set by William Byrd MB 54
A Fancy
Lachrimae
Phantasia
William Byrde
Galiardo. Mris. Marye Brownlo MB 34
John Dowland
The Right Honourable Robert, Earl of Essex, his galliard or „Can she excuse my wrongs”
Relacje między instrumentami szarpanymi a klawiszowymi w XVI i na początku XVII wieku mają fundamentalne znaczenie dla zrozumienia repertuaru prezentowanego w niniejszym programie. Zarówno we Włoszech, jak i w Hiszpanii lutnia oraz jej iberyjski odpowiednik, vihuela, funkcjonowały we wspólnym świecie notacyjnym i myślowym z wczesnymi instrumentami klawiszowymi – klawesynem i organami. Powszechna praktyka intabulacji – czyli przekształcania polifonii wokalnej lub utworów instrumentalnych w idiomatyczną tabulaturę – umożliwiała swobodny przepływ repertuarów ponad granicami poszczególnych instrumentów. Zjawisko to widoczne jest już w jednych z najwcześniejszych źródeł drukowanych: weneckim wydaniu Intabulatura de Lauto (1508) Joana Ambrosio Dalzy, a wkrótce potem w intabulacjach frottoli opublikowanych przez Andreę Antico (1517), które przekładają gatunki wokalne na fakturę instrumentalną. Podobnie wczesne druki muzyki na instrumenty klawiszowe, takie jak Recerchari (1523) Marca Antonio Cavazzoniego, ukazują pokrewny idiom, w którym improwizacyjne ricercary eksplorują możliwości harmoniczne instrumentu klawiszowego przy jednoczesnym odwoływaniu się do polifonii wokalnej.
W Hiszpanii ten wspólny idiom osiąga szczególnie wyrafinowaną syntezę. Księgi vihuelowe Luysa de Milána (El Maestro, 1536) oraz Luysa de Narváeza (1538) współistnieją obok twórczości klawiszowej Antonia de Cabezóna, którego Obras de música, opublikowane przez jego syna w 1578 roku, zawierają repertuar ukształtowany przez te same zasady wariacyjności, opracowania cantus firmus oraz idiomatycznej figuracji. W obrębie tych źródeł różnice między poszczególnymi instrumentami stają się drugorzędne wobec wspólnego języka kompozytorskiego, opartego na polifonii, ornamentacji i przekształcaniu materiału muzycznego.
Estetyczna ciągłość między tymi repertuarami zostaje dodatkowo podkreślona przez wszechobecną melancholię, stanowiącą w tej epoce jeden z podstawowych motywów w ekspresji. Zakorzeniona w renesansowej teorii humoralnej oraz kulturze dworskiej melancholia znajduje w Anglii szczególny wyraz w słynnej tradycji Lachrimae, gdzie smutek staje się zarówno osobistym doświadczeniem, jak i wspólnym kodem kulturowym. Dwóch najwybitniejszych kompozytorów Anglii epoki elżbietańskiej i jakobińskiej, William Byrd oraz John Dowland, uczyniło ze z tego motywu podstawę swojej ekspresyjnej twórczości na wirginale i lutni. Byrd przetwarza i uszlachetnia melodie zaczerpnięte z powszechnej kultury muzycznej w kunsztowne utwory klawiszowe, podczas gdy Dowland dyktuje własne melodie, które wchodzą do powszechnego obiegu muzycznego, zachęcając następnie wykonawców do transkrypcji, adaptacji i reinterpretacji na instrumentach klawiszowych. Muzyka obu kompozytorów ukazuje repertuar kształtowany z jednej strony przez indywidualną inwencję, z drugiej – obieg idei i praktyk muzycznych oraz twórcze przetwarzanie znanych melodii.
(Catalina Vicens)
BIOGRAMY
Marcin Świątkiewicz
Jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich klawesynistów (Paszport „Polityki”, 2015), grający na różnych typach historycznych instrumentów klawiszowych. Jako solista i dyrygent regularnie współpracuje z czołowymi zespołami instrumentów dawnych, w tym z Arte dei Suonatori, Brecon Baroque, Capellą Cracoviensis. Szczególną uwagę poświęca improwizacji. W 2015 roku nagrał solowy album z koncertami klawesynowymi J.G. Müthela (BIS), wyróżniony Diapason d’Or, w 2017 wielokrotnie nagrodzony solowy album Cromatica (CPO). W 2018 ukazało się nagranie Koncertów Klawesynowych J.S. Bacha (Channel Classics), a w 2020 Wariacje Goldbergowskie (Rubicon). Za Sonaty różańcowe Bibera, zarejestrowane wspólnie z Rachel Podger i Davidem Millerem, otrzymał Gramophone Award. Świetnie odnajduje się również w muzyce współczesnej, współpracując z orkiestrami symfonicznymi. W roku 2021 z orkiestrą Aukso wziął udział w premierowym nagraniu opery Drach. Dramma per musica Aleksandra Nowaka do libretta Szczepana Twardocha. Prowadzi klasę klawesynu w Akademii Muzycznej w Katowicach.
Aleksander Mocek
Zainteresowanie dawnymi instrumentami klawiszowymi rozwinął podczas studiów pod kierunkiem M. Myczki w Krakowie oraz R. Hilla we Fryburgu Bryzgowijskim. Decyzję o poświęceniu się wykonawstwu muzyki dawnej poprzedził równoległymi studiami instrumentalnymi oraz teoretycznymi, otrzymując – poza klawesynowymi – dyplomy z fortepianu (w klasie A. Pikula) oraz teorii muzyki. Odbył kursy mistrzowskie pod kierunkiem m.in. M. Meyerson i Ch. Rousseta (Montisi, Włochy). Podczas Międzynarodowych Konkursów Bachowskich w Lipsku został laureatem trzech nagród: Bärenreiter-Preis (2014), European Union Baroque Orchestra „dla najbardziej obiecującego klawesynisty konkursu” (2014) oraz nagrody publiczności w finale (2018).
Występuje regularnie recitalami monograficznymi na historycznych instrumentach klawiszowych, prezentując programy od XVI do XIX wieku. Podczas XXI Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy w 2020 roku zbiorem Kunst der Fuge rozpoczął projekt wykonania wszystkich dzieł klawesynowych J.S. Bacha, wśród których do tej pory znalazły się również m.in. wszystkie toccaty, pełne zbiory Das Wohltemperierte Clavier I, Inwencje i Sinfonie oraz Partity. Równolegle występował zarówno z antologiami wirginalistów angielskich na muselarze, prezentując twórczość W. Byrda (2023) i O. Gibbonsa (2025) w czterechsetlecia śmierci kompozytorów, jak i na fortepianie historycznym, z tenorem Bartoszem Gorzkowskim wykonując oba cykle pieśni F. Schuberta (Die Schöne Müllerin oraz Winterreise). W 2025 roku wystąpił z wykładem inaugurującym oraz recitalem finałowym podczas pierwszego Festiwalu Giovanniego Marii Trabaciego w Irsinie, mieście urodzenia kompozytora.
Jako kameralista współpracował z zespołami muzyki dawnej takimi jak Capella Cracoviensis czy {oh!} Orkiestra Historyczna. W roli klawesynisty wziął udział w break-dance’owych widowiskach Red Bull Flying Bach w Azji. Oscylując na pograniczu wykonawstwa i refleksji wokół muzyki dawnej, regularnie publikuje teksty i wykłady oraz bierze udział w krajowych i zagranicznych konferencjach.
Wraz z Krzysztofem Garstką otrzymał nominację do Fryderyka 2025 oraz złoty dyplom w konkursie „Muzyczne Orły” za debiutancką płytę Les Metamorphoses du Clavecin. Prowadzi klasę klawesynu w Akademii Muzycznej im. K. Pendereckiego w Krakowie.
Catalina Vicens
Urodzona w Chile Catalina Vicens należy do najbardziej aktywnych i wszechstronnych artystek swojego pokolenia, w swojej działalności wokół historycznych instrumentów klawiszowych łącząc wykonawstwo, badania naukowe, kuratorstwo oraz kompozycję. Jej aktywność artystyczna obejmuje repertuar od średniowiecza po wczesny romantyzm, choć sięga również po muzykę XX i XXI wieku.
Jej nagrania solowe zdobyły międzynarodowe uznanie, w tym nagrodę Diapason d’Or oraz nominację do nagrody Grammy. Działa również jako kompozytorka: jej utwory były wykonywane m.in. w Carnegie Hall, a także wykorzystywane w filmach i instalacjach muzealnych, co odzwierciedla jej stałe zainteresowanie poszerzaniem brzmieniowych i ekspresyjnych możliwości instrumentów dawnych.
W 2021 roku została mianowana kuratorką Museo di San Colombano – Collezione Tagliavini w Bolonii, jednej z najważniejszych na świecie kolekcji zabytkowych, ale nadal funkcjonalnych instrumentów historycznych. Przed objęciem tej funkcji występowała i prowadziła badania na ponad stu historycznych instrumentach klawiszowych, kształtując w ten sposób swoją perspektywę na muzykę i świat brzmień przeszłości.
W latach 2025–2026 była powołana na stanowisko profesora klawesynu i basso continuo w Kunst Universität Graz. Wcześniej była profesorem wizytującym klawesynu i badań w Koninklijk Conservatorium Brussel oraz profesorem wizytującym klawesynu i basso continuo w Oberlin Conservatory (USA). Prowadziła kursy mistrzowskie w ponad trzydziestu konserwatoriach i uniwersytetach, w tym w The Juilliard School, Curtis Institute, Universität für Musik und darstellende Kunst Wien oraz ESMUC w Barcelonie. Jej szeroko zakrojona działalność badawcza zaowocowała licznymi zaproszeniami do wygłaszania wykładów w wielu instytucjach akademickich.
Regularnie zapraszana jest do udziału w jury najważniejszych międzynarodowych konkursów, takich jak konkursy klawesynowe MA Festival Bruges, Jurow (Ohio), Poznań, Londyn, Mechelen i Bolonia – gdzie pełniła funkcję przewodniczącej jury – a także Boston Bach Organ Competition, International Lute Competition w Weimarze oraz Nordem Early Music Competition.
Była artystką-rezydentką m.in. w Early Music Vancouver, Concertgebouw Brugge oraz Fundación Guitarra Viva, realizując projekty obejmujące zarówno recitale solowe i współpracę zespołową, jak i reżyserię operową oraz tworzenie nowych utworów na historyczne instrumenty klawiszowe, systemy immersyjnego dźwięku i elektronikę na żywo. Regularnie występuje z zespołami takimi jak Trio Mediæval oraz Friman–Ambrosini–Vicens Trio. Jest również założycielką i dyrektorką zespołu oraz projektu społecznego Servir Antico, poświęconego eksploracji intelektualnego dziedzictwa epoki humanizmu.
Studiowała w Santiago, Filadelfii, Fryburgu Bryzgowijskim, Bazylei i Gandawie.