FRANCESCO PAOLO TOSTI – wielki kompozytor małej formy – romanza da camera italiana | 9.11.2026
Wydział Wokalno-Aktorski zaprasza na recital wokalny oraz prelekcję z okazji 180. urodzin Francesco Paolo Tostiego pt. „Francesco Paolo Tosti – wielki kompozytor małej formy – romanza da camera italiana„, w wykonaniu Stanisława Daniela Kotlińskiego (baryton) i Luki Balderiego (fortepian).
Słowo o koncercie 🇵🇱 / Note di sala 🇮🇹
Koordynacja: prof. dr hab. Jacek Ozimkowski
Partner: Instytut Włoski w Krakowie – dr Matteo Ogliari
Patronat: Dr Stefano Barlacchi – Konsul honorowy Rzeczypospolitej Polskiej we Florencji i Toskanii
poniedziałek 9 listopada 2026, 18:00
Aula Florianka
ul. Sereno Fenn’a 15
KONCERT MUZYKI TOSTIEGO W KRAKOWIE
Francesco Paolo Tosti urodził się w Ortonie w 1846 roku i kształcił się w Konserwatorium San Pietro a Majella w Neapolu, które ukończył w 1866 roku, uzyskując dyplom w zakresie gry na skrzypcach i kompozycji. Wkrótce dał się poznać jako płodny twórca muzyki wyróżniającej się ujmującą melodyką. Już w młodości udzielał lekcji śpiewu księżniczce Małgorzacie Sabaudzkiej, późniejszej królowej Włoch. W 1875 roku, mając dwadzieścia dziewięć lat, zadebiutował w Londynie; odniósł ogromny sukces i postanowił osiedlić się w stolicy Wielkiej Brytanii. W ciągu ponad trzydziestu lat pobytu w Londynie Tosti stał się znaczącą postacią brytyjskiego życia muzycznego – nie tylko jako profesor Royal Academy of Music i Royal College of Music, ale także jako nauczyciel śpiewu dzieci królowej Wiktorii oraz członków rodziny królewskiej na przestrzeni trzech pokoleń. Korzystając z królewskiego patronatu, dał się poznać jako znakomity organizator wydarzeń muzycznych w brytyjskiej stolicy. Cieszył się wielkim autorytetem i powszechnym szacunkiem: w 1905 roku syn i następca królowej Wiktorii, Edward VII, nadał mu brytyjskie obywatelstwo, a w 1908 roku uhonorował go tytułem Rycerza Komandora Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (co uprawniało go do używania tytułu „Sir”), czyniąc go trzecim muzykiem w historii – po brytyjskim kompozytorze Arthurze Sullivanie i polskim tenorze Janie de Reszke – wyróżnionym w ten sposób. Następca Edwarda, Jerzy V, również pobierał u Tostiego lekcje i stał się wielkim miłośnikiem jego twórczości. Ostatnimi królewskimi uczniami Tostiego byli król Jerzy V i jego małżonka, królowa Maria – dziadkowie królowej Elżbiety II.
Tosti, wielki reformator stylu włoskiej romanzy da camera, gatunku pomiędzy arią kameralną a pieśnią, jest uznawany za jednego z najwybitniejszych kompozytorów swojej epoki; według brytyjskiej prasy muzycznej XX wieku popularność, jaką cieszył się za życia, można porównać do tej, jaką w czasach współczesnych osiągnął zespół The Beatles. Utrzymywał przyjacielskie relacje z wieloma wybitnymi artystami tamtych czasów, zyskując uznanie takich postaci jak Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Verdi czy Giacomo Puccini.
Gdy w 1902 roku Enrico Caruso po raz pierwszy wystąpił w Londynie, to właśnie Tosti gościł go podczas wieczoru, w którym uczestniczyli liczni przedstawiciele dworu i londyńskiej arystokracji. Jego romanze da camera wykonywali najsłynniejsi śpiewacy tamtej epoki, jak Melba, Gigli, Schipa czy Battistini. Od 1873 roku Tosti współpracował z Giulio Ricordim – początkowo swoim wydawcą, a później także bliskim przyjacielem. W Anglii jego utwory publikowały czołowe londyńskie wydawnictwa: Chappell i Enoch. Ostatnie lata życia Tosti spędził we Włoszech, mieszkając w apartamencie rzymskiego hotelu Excelsior; zmarł w Rzymie 2 grudnia 1916 roku.
Baryton Stanisław Daniel Kotliński od lat propaguje twórczość Tostiego w wielu krajach na świecie. Niedawno nagrał dwie płyty poświęcone jego ariom salonowym („Romanza italiana da salotto”): dla wytwórni Dux (na rynek europejski) i Naxos (na rynek amerykański, 2020). Premiera drugiego nagrania, zatytułowanego „Sir Paolo Tosti and his Fascinating World of Fin de Siècle”, odbyła się w Londynie w 2022 roku; towarzyszyła jej specjalna edycja siedemdziesięciu egzemplarzy albumu, dedykowanych królowej Elżbiecie II dla uczczenia jej siedemdziesięcioletniego panowania na tronie. Wydawnictwo to spotkało się z uznaniem Jubilatki i brytyjskiej rodziny królewskiej – w tym księcia i księżnej Walii oraz króla Karola III już po śmierci królowej. Japońska wytwórnia Da Vinci Classics przy wsparciu Narodowego Instytutu im. Tostiego, wydała to nagranie pod koniec 2025 roku w międzynarodowej dystrybucji, pod tytułem „Sir Paolo Tosti at the British Royal Court”. W maju 2026 roku album otrzymał ocenę „5-ciu gwiazdek” przyznaną przez renomowany włoski magazyn muzyki klasycznej „MUSICA”.
CONCERTO TOSTIANO A CRACOVIA
Francesco Paolo Tosti nasce a Ortona nel 1846, studia al Conservatorio San Pietro a Majella di Napoli, dove si diploma nel 1866 in violino e composizione. Presto si dimostra autore prolifico di musica caratterizzata da invenzioni melodiche ricche di fascino. Giovanissimo sarà l’insegnante di canto della principessa Margherita di Savoia, futura regina d’Italia. Nel 1875, ventinovenne, debutta a Londra, il successo è enorme, il compositore decide di stabilirsi nella capitale britannica. In più di trent’anni di permanenza londinese, Tosti diventa una delle più significative figure della musica britannica: non solo come professore della Royal Academy of Music e del Royal College of Music, ma anche come insegnante di canto dei figli della regina Vittoria e della famiglia reale per tre generazioni. Sotto il patrocinio della Regina si dimostra un ineguagliabile organizzatore di eventi musicali nella capitale britannica. Gode di grande autorità e del rispetto generale: nel 1905 il figlio e successore della regina Vittoria, Edoardo VII, gli conferisce la cittadinanza inglese, e nel 1908 lo onora col titolo di Cavaliere Comandante dell’Ordine Vittoriano che permette a Tosti di usare il titolo Sir: ed è il terzo musicista a riceverlo dopo il compositore britannico Arthur Sullivan e il tenore polacco Jan Reszke. Anche il successore di Edoardo, Giorgio V, studia con Tosti diventando suo grande estimatore. Gli ultimi allievi reali inglesi di Tosti furono Re Giorgio V e la consorte Queen Mary, i nonni della Regina Elisabetta II.
Tosti, il grande riformatore della romanza da camera italiana (un genere tra l’aria da camera e il Lied), ha la fama di essere uno tra i più illustri compositori della sua epoca, e, secondo la stampa inglese di settore del XX secolo, la popolarità di cui godette in vita è paragonabile a quella raggiunta dai Beatles nei nostri tempi. Intrattiene rapporti d’amicizia con molti dei più grandi artisti della sua epoca, stimato da Gabriele D’Annunzio, Giuseppe Verdi e Giacomo Puccini.
Quando nel 1902 Enrico Caruso per la prima volta si esibì a Londra, fu proprio Tosti ad ospitarlo per una serata a cui parteciparono molti rappresentanti della corte e dell’aristocrazia londinese. I più famosi cantanti dell’epoca, Melba, Gigli, Schipa e Battistini, per citarne alcuni, eseguivano le sue romanze. Inoltre Tosti collaborò sin dal 1873 con Giulio Ricordi, prima suo editore e poi suo grande amico. In Inghilterra le sue musiche vennero pubblicate dai più importanti editori londinesi, Chappell e Enoch. Tosti trascorse gli ultimi anni di vita in Italia, nella suite dell’hotel Excelsior a Roma, dove morì il 2 dicembre 1916.
Il baritono Stanisław Daniel Kotliński da anni promuove l’opera tostiana in molti paesi del mondo. Ha registrato recentemente due CD dedicati a Tosti: Romanza italiana da salotto, con la Dux polacca in Europa e la Naxos in America (2020), la seconda Sir Paolo Tosti and his fascinating World of Fin de Siècle ha avuto una sua anteprima a Londra nel 2022, con un’edizione speciale di settanta album, dedicati alla Regina Elisabetta II, per i suoi settant’anni di regno. L’album è stato elogiato dai Reali inglesi, dai Principi di Galles, e dal Re Carlo III, dopo la morte della Regina. Questa registrazione, patrocinata dall’Istituto Nazionale Tostiano, è stata pubblicata ufficialmente nel mese di ottobre 2025 (Sir Paolo Tosti at the British Royal Court), con un’ampia distribuzione internazionale, prodotta dalla casa discografica giapponese Da Vinci Classics. Nel mese di maggio 2026 l’album è stato premiato con „5-stelle” da parte della storica rivista italiana „MUSICA”.